The aim of the article is to analyze ethos and pathos in the rhetoric of the President of Ukraine, Volodymyr Zelensky. I analyzed 28 speeches delivered before the parliaments and National Assemblies of various countries in the first hundred days of the Russian-Ukrainian war. The results of the study show that Zelensky's rhetoric is geared toward arousing five affects: fear, compassion, anger, shame and sadness. The speaker's credibility, built both in and out of speech, is based on competence, trust and similarity to the recipient.

Celem artykułu jest określenie potencjału orędzia inauguracyjnego prezydenta w dydaktyce retoryki, zwłaszcza w odniesieniu do takich zagadnień, jak analiza sytuacji retorycznej i warunków performatywności aktu zaprzysiężenia prezydenta. Artykuł szuka odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób retoryka jest kształtowana przez okoliczności i w jaki sposób retoryka kształtuje obraz sytuacji. Analiza orędzia inauguracyjnego w dydaktyce retoryki pozwala pokazać konwencjonalność mowy inauguracyjnej (problem gatunku i stylu) i to, jak w tym konwencjonalnym schemacie wyrażają siebie, swoje polityczne koncepcje i polityczne zaplecze prezydenci, a także jakimi środkami z zakresu inventio, dispositio i elocutio przekonują do siebie i swojej wizji prezydentury. W tekście zaproponowano wybraną ścieżkę analizy retorycznej mów inauguracyjnych wraz z przykładami, którą można wykorzystać w dydaktyce retoryki.

Przedmiotem analizy retorycznej są medialne narracje czterech tygodników: liberalnych „Newsweeka” i „Polityki” oraz konserwatywnych „Sieci” i „Do rzeczy”, o protestach kobiet, które odbywały się w Polsce od 22 października 2020 roku do początku marca pod szyldem Ogólnopolskiego Strajku Kobiet. Celem analizy jest pokazanie, w jaki sposób różne media konstruują system wyobrażeń na temat przyczyn protestów i jak opisują ich przebieg. W centrum zainteresowania znalazły się przede wszystkim takie zagadnienia retoryki narracji, jak: narzędzia budowania porządku świata oraz typy bohaterów i sposoby ich konstruowania (motywacje, relacje między nimi, przypisywane im wartości i intencje działania). W przypadku każdego z tygodników można mówić o spójności narracji zarówno na poziomie mikro, a więc pojedynczych artykułów, jak i na poziomie makro. Spójność ta opiera się na zgodności sądów, którymi posługują się autorzy poszczególnych tekstów, konstruowaniu określonego obrazu świata i języku, jakiego używa każdy z tygodników.

Przedmiotem analizy retorycznej uczyniono silnie skonwencjonalizowane akty językowej grzeczności, jakimi są publiczne przeprosiny. Materiał badawczy stanowią przeprosiny pisemne, formułowane w Internecie. Analiza okoliczności, celów i sposobów werbalizowania publicznych przeprosin pokazuje, że są one częściej chwytem perswazyjnym, aktem strategicznym, nastawionym na uzyskanie określonych korzyści albo wyeliminowanie negatywnych skutków zagrażających podmiotowi w wyniku zrobienia czegoś, co zostało negatywnie ocenione albo naruszyło czyjeś prawa, niż aktem wynikającym z autentycznej skruchy.