Artykuł stanowi próbę zdefiniowania terminu „retoryka pamięci”. W pierwszej części przedstawiono lingwistyczne ujęcie pamięci zbiorowej, definiowanej jako obraz przeszłości kreowany w tekście oraz pamiętania jako praktyki komunikatywnej. Zwrócono także uwagę na rolę jednostki w procesie pamiętania. W kolejnych częściach przedstawiono kluczowe koncepcje retoryki pamięci oraz założenia retoryki wizualnej i multimodalnej. Ostatnia część stanowi retoryczną analizę przemówienia wygłoszonego przez Mariana Turskiego w 80. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim. Analizowany tekst – intertekstualny i interikoniczny – zawiera i przywołuje obrazy przeszłości, a zarazem służy pamiętaniu – ukazuje przeszłość jako continuum, proces. Analiza – zgodnie z założe­niami retoryki multimodalnej – składa się z trzech części: analiza syntaktyczna (środki semiotyczne), analiza semantyczna (znaczenie), analiza pragmatyczna (funkcje znaków).

Reviewer Frederik Appel Olsen takes issue with the approach we present in The Virtues of Green Marketing: A Constructive Take on Corporate Rhetoric (Palgrave Macmillan). In this response, we point out three aspects where Appel Olsen paints a misleading picture of our book. They concern a) the role of history in contemporary thinking, b) the role of Aristotle in our argumentation, and c) the legitimate place of rhetorical criticism. Thus, our response treats fundamental questions for the field of rhetoric.

Artykuł omawia związki staropolskich kalendarzy z medycyną. Ich podstawą była astrologia oraz utylitarność tych druków. Przeanalizowano wątki dotyczące zdrowia, miejsca ich prezentacji i funkcji, jaką pełniły w almanachach, z retorycznej perspektywy. Różnorodny materiał, od naukowych artykułów po krótkie porady, wiersze, przysłowia i prognostyki chorobowe wybrano z kalendarzy krakowskich, gdańskich, zamojskich i poznańskich. Uwzględniono ewolucję kalendarza, ale też trwałość staropolskiego modelu i obecności niektórych jego elementów aż do dziś.

Przedmiotem artykułu są mechanizmy i wybrane gramatyczno-leksykalne środki perswazji językowej dominujące w narracjach wspomnieniowych świadków powstania warszawskiego. Materiał badawczy stanowi ponad 3400 wywiadów utrwalonych w postaci transkrypcji i opracowanych w ramach projektu pn. Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego. Teoretyczno-metodologiczne zaplecze analiz to założenia lingwistyki pamięci, czerpiącej m.in. z ustaleń stylistyki i retoryki, oraz lingwistyki korpusowej. W analizach skorzystano również z rozróżnienia mechanizmów, za pomocą których realizuje się funkcja perswazyjna, autorstwa Stanisława Barańczaka. Przeprowadzone badania, wypełniające lukę w dociekaniach sprofilowanych pamięcioznawczo pozwalają stwierdzić, że narracja historyczna może być postrzegana jako struktura retoryczna, a poznanie przeszłości polega na jej konstruowaniu, w czym decydującą rolę odgrywa język.

W artykule omawia się wpływ stylu retorycznego na rozumienie wykładów w języku obcym. Proponuje się kilka typów zabie­gów retorycznych, uzasadnionych z jednej strony teorią stylów retorycznych, z drugiej zaś wybranymi teoriami lingwistycznymi i wynikami badań kontrastywnych i typologicznych. Proponowany uproszczony styl retoryczny oparty jest na stylu prostym, actio capital i wybranych cechach z poziomu elocutio.

Autorka proponuje rozważania nad perswazyjną intencją książki Moniki Sznajderman Fałszerze pieprzu. Historia rodzinna. W perspektywie retoryki wspomnienia rodzinnego rozważone zostały zagadnienia niepamięci, traumatycznych białych plami postpamięci jako procesów psychologiczno-społecznych, prowadzących do potrzeby rekonstrukcji własnej tożsamości i dokonania własnych wyborów etycznych. Ramą dla analiz stała się triada retorycznych sposobów przekonywania, czyli lógos, éthos i pathos oraz semantyka i filozofia fotografii.

By tracing the rhetorical ecology of an iconic protest logo created in Denmark in 1975, this article sheds light on an important part of the rhetoric of the Danish (and global) anti-nuclear power movement and how it continues to influence collective life in unpredictable and contradictory ways. Initially, the logo created a sense of community amongst anti-nuclear power activists. It was a powerful recruitment and fundraising tool, now it circulates as nostalgia, sparking both solidarity and alienation. The article builds on interviews with members of the Danish anti-nuclear power movement and a group of Danish youth today, including the founder of a current pro-nuclear power group. It relies on theories of rhetorical agency and ecology that have pinpointed the unpredictability and interconnectedness of rhetoric, and reminds us, further, of rhetoric’s potential endurance.

The aim of this topos analysis is to identify features of argumentation in Swedish parliamentary debates on asylum policy in 2015 and 2016 compared to German debates. Findings include a focus on procedural rather than substantive aspects and an adaptation of government-like argumentation by cooperating opposition parties. These can be attributed to the focus on consensus and cooperation in Sweden, governed by a minority government, and may be typical of minority governments, common in Scandinavia, in general.

This paper demonstrates the connections between certain cultural traits of Scandinavia, a scholarly interest in rhetorical practice and the workings of rhetoric, and a recent interest in audience-oriented research methods. Scandinavia is characterised by a tradition of practical rhetoric, egalitarianism, high trust, and low scores on power distance and masculinity in Hofstede’s culture comparison tool. This, I suggest, is reflected in an interest in the everyday pragmatic functions and workings of rhetoric, paving the way for the use of audience research.

Much rhetorical research in the Nordic region has a strong foundation in the rhetorical tradition dating back to Aristotle (sometimes even predating him), even when researching phenomena unfolding contemporarily with crises and opportunities that the wise men of Athens and Rome could never have imagined.Researchers who write from this traditionalist standpoint explicitly or implicitly argue that classical rhetoric holds timeless potential for understanding and improving society.The Virtues of Green Marketing: A Constructive Take on Corporate Rhetoric by Swedish scholars Erik Bengtson and Oskar Mossberg aligns with this trend.The book (published open access) proposes that we not only see the limitations in green marketing (that is, a company's public branding efforts in sustainability and climate contexts) but also the possibilities for a more virtuous business rhetoric for the common good.Through ten chapters, one devoted to three cases, the authors argue that a green marketing rhetoric informed by the ideals of Quintilian, Cicero, and Isocrates about the good speaker can push modern consumer society in the right direction in current and future climate and environmental crises.Bengtson is a rhetorical scholar at Uppsala University as well as lecturer at Södertörn University.His research activities have an impressive range, including climate rhetoric, AI-based language models, and more theoretical discussions of the concept of doxa.Oskar Mossberg, also employed at Uppsala University, conducts research in law, including environmental and climate marketing, and the connection between law and rhetoric.The book thus draws on both authors' fields of expertise, and it also incorporates various research fields such as economic and sociological theory and marketing studies in an interdisciplinary approach.1.

Już starożytni uznawali, że dusza jest najistotniejszym elementem człowieka. Sokrates twierdził, że to właśnie o duszę trzeba dbać, a nie o przyjemności ciała. Jego najsłynniejszy uczeń – Platon – wiele miejsca poświęcił w swoich dialogach pojęciu psyche, twierdząc między innymi, że „cnota byłaby zdrowiem, a zło chorobą duszy”. Pogląd ten, rozpowszechniony w późniejszych wiekach, zos­tał również przejęty przez autorów pism hermetycznych zgrupowanych w tak zwanym Corpus Hermeticum. Wymieniali oni dwie poważne choroby duszy, a mianowicie bezbożność oraz mniemanie, a jako ich źródło wskazywali między innymi przyjemność. Zarówno w przypadku dialogów Platona, jak i traktatów hermetycznych zawarte w nich zalecenia etyczne często wykorzystywały retoryczne porównania z obszaru medycyny, mające na celu obrazowe uzmysłowienie czytelnikom i słuchaczom konieczności właś­ciwej troski o duszę, prawidłowego zdiagnozowania jej „chorób” i wdrożenia odpowiedniej „terapii”. Nie bez znaczenia pozostawała dla nich także kwestia korelacji pomiędzy duszą i ciałem. Celem artykułu jest pokazanie, czym są choroby duszy według Platona oraz autorów pism zawartych w Corpus Hermeticum, jakie jest ich źródło i jakimi sposobami można je wyleczyć, a także próba odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odgrywa ich zdaniem psyche w zdrowiu fizycznym człowieka.

Celem artykułu jest analiza ram medialnych stanowiących strategię retoryczną w przedstawianiu tematyki uchodźców na granicy polsko-białoruskiej w sierpniu i wrześniu 2021 roku. Ponadto w artykule omawia się zjawisko polaryzacji. Wyniki analizy wskazują, że temat ten był tylko pretekstem do utrwalenia istniejących podziałów światopoglądowych. Materiały, które w serwisie informacyjnym powinny być wiarygodne, jednoznaczne i rzetelnie przygotowane, realizowały założone cele, utrwalając podziały i umacniając wrogie nastawienie wobec osób o przeciwnych poglądach (echo chambers).

W artykule przeprowadzono analizę pragmatyczną wypowiedzi – mikrotekstów – określanych mianem: powiedzonka/ powiedzenia/ teksty nauczycieli, które są rozpoznawalne przez nieprofesjonalnych użytkowników języka jako przejawy społecznego stylu komunikacyjnego, tzw. mówienia po nauczycielsku. Te realizacje językowe, wyróżniane ze względu na potencjał ludyczno-dydaktyczny, spełniają prymarną funkcję perswazyjnego oddziaływania na uczniów. Można wśród nich wyodrębnić nie tylko specyficzne akty mowy, ale również wyróżnić chwyty erystyczne, które pozwalają wygrać w transakcyjnej grze. Dyskurs szkolny, będący przykładem retoryki dominacji, przyczynia się zarówno do nieustannej inkubacji, jak i replikacji tego typu mikrotekstów.

Penitencjały, podręczniki praktyki spowiedniczej – to poradniki instruujące duszpasterzy, jak postępować z wiernymi głównie w sytuacji spowiedzi. Teksty te realizują cele retorycznego trybu doradczego (zachęcanie i odradzanie). Ucząc duszpasterzy pracy z wier­nymi, autorzy poradników posiłkowali się rozlicznymi środkami perswazyjnymi. Jednocześnie podawali gotowe narzędzia retoryczne do wykorzystania w trakcie rozmów z penitentami, takie jak: apostrofy, comminatio – zawierająca zapowiedź kary dla „niemądrego lekarza” – oraz congeries, enumeratio, a przede wszystkim liczne amplifikacje poprzez porównania (już sama koncepcja spowiednika jako lekarza opiera się na comparatio). Obok argumentów z analogii i z podobieństwa, powszechnie pojawia się tu argument z au­torytetu: autorzy poradników odwołują się do Biblii i do autorytetu ojców Kościoła. Wiele jest zdań o charakterze sentencjonalnym, wykorzystujących personifikację. Wszystkie te zabiegi zmierzają do uzmysłowienia wiernemu, jak ważną rolę w jego życiu spełnia duchowy lekarz – kapłan. Duchowemu medykowi też jednak grozi kara, jeśli wykorzystując swój urząd, sprowadzi chorego na manowce. Przywołane w artykule źródła pochodzą z różnych wieków (od średniowiecza do wieku XVIII) i z różnych obszarów Europy.

Amidst the European migrant crisis, a provocative advertisement campaign by the far-right party the Sweden Democrats was destroyed by a mob. No other campaign in Sweden had attracted a similar amount of attention and resentment. This qualitative case study analyses the activism rhetoric that caused the ‘Twitterstorm’ of the decade. Through a fantasy theme analysis, it determines how the protesters defended their anti-racist rhetorical vision. Action themes connected to fantasy types and symbolic cues provoked the Twittersphere, leading activists to destroy the campaign, transcending the virtual for the physical. This event is a paradigm case for rhetorical-political social media activism and gives insight into how the SD’s provocative rhetoric functions.

The field of argumentation theory is a rich field, with rather deep divisions.In addition to the perhaps most important distinction between formal logic and practical argumentation, that is, between the study of logical-mathematical inferences and how people actually argue within different domains, there are several "schools" that study practical argumentation.One could say (as argumentation theorists like) that the various schools are based on three different perspectives on argumentation in Western thinking, inherited from classical times: logic, dialectic, and rhetoric.The title of this fine anthology, edited by Christian Kock and Marcus Lantz, reveals that it is concerned with a rhetorical look at argumentation.More specifically, the book presents insights into the work on argumentation theory from the Copenhagen milieu in rhetoric.This builds on the seminal work of Merete Jrgensen, Charlotte Onsberg, Christian Kock, and Lone Rrbech, consisting of both a textbook (Jrgensen & Onsberg 1987) and an empirical research project -"Rhetoric that moves votes".These have been the cornerstone of the Copenhagen research into and teaching of argumentation, and the background for their particular rhetorical perspective.How does a rhetorical perspective on argumentation differ from the others, such as informal logic (based in Windsor, Canada) or pragma-dialectics (based in Amsterdam)?The distinctive character, and advantages, of the Copenhagen school are clearly highlighted in the book's introduction: A rhetorical perspective on argumentation takes the functions argumentation has in a democratic society as its starting point -always from a normative angle.What does it take for argumentation to serve (deliberative) democracy?In this sense, the Copenhagen 1.

Usytuowanie ewangelicznego tekstu J 8,1-11 na pograniczu kultury oralnej i jej upiśmiennienia oraz kontekstu semickiego i greckiego warunkuje silną ewokatywność, dialogiczność, personalizm i wyakcentowanie odniesień społecznych. Eufonia przynależy tu do perswazyjnej strategii peryferycznej, pełni funkcję konatywną, implikuje proces obserwacji, zaangażowania, wzmacnia wrażliwość na komunikaty. Sensoryka, uwidaczniająca się w odniesieniach do zmysłu wzroku, słuchu, dotyku, doświadczeń kinetycznych, wpływa m.in. na zmianę systemu wartości, a także dokonuje przetasowania przynależności. Intertekstualność pozwala na dotarcie do istoty postrzegania jednego z kluczowych zagadnień perykopy: prawa oraz otwiera obiorcę na przyszłe wydarzenia, które tekst sugeruje.

Tematem artykułu są relacje medialne z wojny rosyjsko-ukraińskiej opisujące akty przemocy. Przemoc może być komunikatem traktowanym jako środek dominowania ofiar, rytuał integrujący wspólnotę a także jako akt autoprezentacji sprawcy przemocy. Pojęcie retoryki przemocy może się odnosić do opisów przemocy, wypowiedzi towarzyszących przemocy lub będących przemocą językową, wreszcie do wypowiedzi nakłaniających do przemocy lub uzasadniających ją. Artykuł przedstawia cechy charakterystyczne wojennej retoryki przemocy w wojnie rosyjsko-ukraińskiej w wymiarze treści i języka (analizie są poddane tytuły publikacji, określenia opisujące sprawców i ich działania, elementy akcentujące ich brutalność, masowy i systemowy charakter przemocy a także poparcie dla niej ze strony obywateli Federacji Rosyjskiej). Odwołując się do pojęcia retoryki legitymizacji przemocy, autor proponuje mówić w tym przypadku o retoryce delegitymizacji przemocy, na którą składają się: 1. Retoryka drastyczności, brutalności i zwyrodnienia, 2. Retoryka złamania reguł cywilizacyjnych, 3. Retoryka powszechności, systemowości i masowego poparcia dla przemocy, 4. Retoryka bezsensowności przemocy. Konkluzją artykułu jest, iż retoryki te mogą wpływać na wizerunek Rosyjskiej Federacji, jej żołnierzy i obywateli, prowadzić do wykluczenia ich ze wspólnoty cywilizowanych państw i społeczeństw, wzmacniając tym samym wsparcie dla ofiar i walki Ukrainy z najeźdźcami, a więc stając się skuteczną bronią defensywną w wojnie rosyjsko-ukraińskiej.

W artykule dokonano analizy postów Mariusza Szczygła na serwisie Instagram w odniesieniu do cech dyskursu retorycznego. Wykorzystano w tym celu m.in. triadę retorycznych dowodów przekonywania, tj. etos, logos, patos. Charakterystyce poddano sposób prowadzenia konta w nawiązaniu do zmieniającego się środowiska pracy pisarzy/dziennikarzy. Zwrócono uwagę na rolę obrazu w kształtowaniu skutecznego przekazu i transmisji argumentacji. Analiza pokazała, że instadziennik wyraża ciekawość Szczygła wobec świata. Jest też sposobem na uporządkowanie jego własnych rozterek i dylematów. Interakcja z czytelnikami, promocja licznych inicjatyw i projektów związanych z profesją oraz możliwość podzielenia się pasjami i przemyśleniami dotyczącymi różnych sfer życia są spoiwem jego wizerunku, opartego na perswazyjności przekazu.

This pair of complementary books, Debasing Political Rhetoric: Dissing Opponents, Journalists, and Minorities in Populist Leadership Communication together with Political Debasement: Incivility, Contempt, and Humiliation in Parliamentary and Public Discourse, charts a comprehensive and highly informative review of such subjects as impoliteness, incivility and political debasement in the contemporary democracies consistently remaining under the threat of opportunistic strongmen.While the former collection concentrates on statements of specific national leaders in the public realm (even taking into consideration the politicians' informal activities when these statements are voiced), the latter is devoted to analyzing the language of selected political leaders, such as Donald Trump (USA), the recently re-elected Turkish president Recep Tayyip Erdoan, together with the former presidents Rodrigo Roa Duterte (Philippines), and Jair Bolsonaro (Brazil).The latter volume also covers political discourses of parliamentary exchanges, including Spanish politicians' adversity in the parliamentary as well as social media setting resulting in an increased level of incivility (Chapter 2).Chapter 4 traces incivility in the case of British politicians, with a special emphasis on a sample of five (deputy) Prime Ministers addressing the parliament.The focus of Chapter 5 is how irony, ridicule and politeness (or lack thereof) are recruited as frequent rhetorical tools by Japanese politicians sarcastically addressing specific social groups.In Chapter 6, the study interrogates the manners in which the derogatory language of Chinese leaders has changed after Mao Zedong.The contributions also include Hindu political context (Chapter 7) showing the extent to which Indian culture supplements the literal denotations of class, origin and gender, thus influencing the overall level of political debasement.In Chapter 8 the analysis

Lukian, jeden z najwybitniejszych greckich stylistów, satyryk i mówca, pochodził z Samosat nad Eufratem – był więc, według własnego określenia, „Syryjczykiem i barbarzyńcą”. Ta podwójna perspektywa – Greka z wykształcenia, „barbarzyńcy” z pochodzenia – pozwoliła mu w wielu utworach nie tylko wykorzystywać sięgający czasów wojen perskich motyw dychotomii Hellenów i barbarzyńców, ale także podważać zakorzenione stereotypy, bawiąc się nimi i kierując ostrze satyry w obu kierunkach. Celem artykułu jest ukazanie, na wybranych przykładach, sposobu, w jaki Lukian zarówno przełamuje, jak i wykorzystuje związane z pochodzeniem stereotypy, ukazując kontrast pomiędzy grecką paideią a kulturą pojawiąjących się w jego dialogach „barbarzyńców”, a także przedstawiając w zupełnie odmiennym świetle dwie kategorie „barbarzyńców”: Scytów i Syryjczyków.

Celem niniejszego artykułu jest analiza strategii retorycznych w donacyjnym modelu crowdfundingu. Materiałem badawczym jest 40 wizytówek twórców w serwisie Patronite.pl, którzy prowadzą profile w kategorii publicystyka, zrzeszają co najmniej stu patronów oraz uzyskują miesięczną kwotę finansowania nie niższą niż minimalna pensja krajowa brutto. Na ich podstawie wyodrębniono toposy skoncentrowane na budowaniu wspólnoty z odbiorcami, potwierdzając, że najistotniejszą rolę w tej formie crowdfundingu odgrywają strategie patosowe oraz zaufanie do twórcy.

Korzystając z terminologii pragma-dialektycznej teorii argumentacji sformułowanej zaproponowanej przez Fransa H. van Eemerena i Roba Grootendorsta (1984, 1992, 2004), dowodzenie uznajemy za błędne, jeśli osoba wysuwająca argumenty przypisuje większe znaczenie potrzebie przekonania uczestników dialogu – często tożsamej ze strategią manipulacji – niż przyjętym normom wymiany argumentacyjnej. W wyniku tego cel retoryczny osiąga przewagę nad celem dialektycznym. Bazując na myśleniu strategicznym (ang. strategic thinking), które opiera się na planowaniu działań (Dixit i Nalebuff 1991/1993, 2010) i wykorzystaniu racjonalnego myślenia (vide: postępowania) w relacjach między ludźmi (Dixit i Skeath 1999), uczestnicy dialogu starają się połączyć naukę (ang. science; wiedzę naukową, ekspertyzę naukową, doświadczenie) i sztukę (ang. art; umiejętności, zdolności) dla osiągnięcia pożądanego efektu – zwycięstwa. W tym celu korzystają z wszelkich dostępnych środków, nawet jeśli odbywa się to kosztem racjonalności ich argumentów. Zadaniem graczy/uczestników dialogu jest weryfikacja, które strategie należy wybrać, by uzyskać wypłatę (ang. payoff), czyli w odniesieniu do analizowanego materiału – wygraną w wyborach. Przedmiotem niniejszego szkicu będzie zastosowanie strategii (nie)racjonalności jako strategii manipulacji w wywiadzie politycznym w Wielkiej Brytanii. Analiza gatunku wywiadu politycznego pozwoli natomiast na wskazanie, czy i w jakim stopniu taki typ dowodzenia, argumentacji może być nazwany racjonalnym.

Wiele współczesnych źródeł, od internetowych kursów krytycznego myślenia do podręczników do logiki uznanych autorów, zdaje się pomijać istotną różnicę między trzema różnymi pojęciami: argumentami ad hominem, argumentami ad personam i atakami ad personam (osobistymi). Pierwsze z nich, nazywane na przestrzeni wieków ad hominem lub ex concessis, odwołują się do tego, co rozmówca uznaje za prawdziwe lub co przyznał we wcześniejszej rozmowie. Drugie z nich odwołują się do jakichś osobistych własności danej osoby celem podważenia jej stanowiska. Z kolei trzecie, tj. ataki lub przytyki osobiste, to po prostu chwyty erystyczne polegające na zdezawuowaniu lub skompromitowaniu rozmówcy. Te trzy pojęcia zasługują na precyzyjne określenie i używanie zarówno w teorii argumentacji, jak i w dyskursie publicznym. W poniższej pracy dla obu rodzajów argumentów sformułowane zostały schematy argumentacyjne oraz kryteria oceny, zgodnie ze standardami przyjętymi w logice nieformalnej. Opracowana została także charakterystyka ataków osobistych, ich typy oraz strategie defensywne. Studium podparte jest przykładami z debaty politycznej.

Artykuł jest opisem realizacji trójkąta retorycznego w komunikacyjnej przestrzeni publicznej. Nadawcy mogą w niej realizować trzy strategie retoryczno-komunikacyjne: komunikację z odbiorcą, komunikację odbiorcy lub komunikację odbiorcą. Charakterystyka tej przestrzeni przez metaforę topograficzną pokazuje, że logos, etos i patos tekstów publicznych zależy od strategii poznawczo-komunikacyjnej nadawców i elastyczności ich języka, co prowadzi albo do perswazji, albo do manipulacji odbiorcami.

Artykuł podejmuje zagadnienie obecności argumentacji typu lógos, éthos i pathos w biznesowych schematach konwersacyjnych. Zaprezentowano metodę Assessment Center/Development Center (AC/DC) jako przykład podejścia do komunikacji w biznesie (na linii przełożony–pracownik), w którym uwzględnia się tę retoryczną triadę. Przykładem obrazującym tę metodę jest schemat rozmowy oceniającej zmierzającej do ewaluacji dotychczasowej pracy oraz zmotywowania pracownika do rozwijania swoich umiejętności i podnoszenia kwalifikacji. Na początku wprowadzono ustalenia terminologiczne odnoszące się do klasycznej triady lógos, éthos, pathos. Następnie omówiono, czym jest komunikacja biznesowa, a czym komunikacja w biznesie. Uwzględniając różnice między komunikacją zewnętrzną oraz wewnętrzną, omówiono metodę AC/DC jako przykład skutecznego kierowania komunikacją wewnętrzną firmy. Przedstawienie schematu rozmowy oceniającej (związanej z udzielaniem konstruktywnych informacji zwrotnych oraz stosowaniem praktyk motywacyjnych, inaczej zwanych wzmacniającymi) pozwoliło wskazać wytyczne, zgodnie z którymi powinna ona przebiegać.

Artykuł jest głosem w dyskusji dotyczącej trudności z efektywną wizualizacją debat oraz statusu argumentacji w debatach konkursowych jako specyficznym gatunku mowy charakteryzującym się wysokim stopniem nasycenia zjawiskami argumentacyjnymi i okołoargumentacyjnymi. Do analizy argumentów wyrażonych w mowach składających się na tworzony korpus debat wykorzystano model Toulmina. Pozwoliło to przedstawić rolę przesłanek entymematycznych i koncepcję uwzględniającego je schematu anotacji.

Artykuł przedstawia wyniki analizy wybranych reklam (marek Almette, Artresan, E. Wedel, Ultrablanc, Amol), do której zastosowano arystotelesowskie reguły preferencji. Autorka odwołuje się do wskazywanych przez Arystotelesa sposobów budowania argumentacji oraz współczesnych badań dotyczących wywierania wpływu społecznego. Analizuje konkretne rozwiązania wykorzystywane przez reklamodawców, takie jak: środki językowe (w tym frazeologiczne) i narzędzia pozawerbalne (kolorystyka, muzyka), pokazując, w jaki sposób przywołują one wybrane emocje, wartości czy symbole kulturowe.

Badany typ dyskursu emancypacyjnego jest wyrazem dążeń środowisk kobiecych do wypracowania własnej przestrzeni w sferze przedsiębiorczości. Instytucjami tego dyskursu są organizacje zachęcające Polki do biznesowego współdziałania. Celem artykułu jest analiza narracji trzech takich instytucji pod kątem typów strategii argumentacyjnych (ethos, pathos, logos) legitymizujących ten dyskurs i ich funkcji. Wyniki badań wskazują na dominującą argumentację etotyczną, która służy m.in. eksponowaniu potrzeby biznesowej samodzielności kobiet oraz akcentowaniu ich wspólnotowości i wzajemnego wsparcia. Praktyki komunikacyjne oparte na pathos cechują jedną z organizacji, której narracja nieco bardziej też zaznacza miejsce jednostki na tle kobiecej wspólnoty. Stylistyka dyskursu wykazuje jego racjonalność i rzeczowość, nie ujawnia radykalnej postawy feminizmu wojującego.

The paper examines the rhetorical use and function of a provocative “rebel” persona in argumentative texts, collected from the youth column in Norwegian newspaper Aftenposten and the national speech contest for high school students, Ta ordet!, seeking to influence the audience’s attitudes towards green lifestyles. Approaching “the rebel” as a persona construction and a rhetorical appeal, I explore how young people engage with and participate in environmental debates and how their rhetorical intervention invites the audience to experience and perform environmental citizenship.

Przedmiotem zainteresowania uczyniono w opracowaniu 15 najpopularniejszych polskich blogów onkologicznych. Te internetowe autopatografie stanowią ważny element dyskursu maladycznego, ponieważ tworzą alternatywny wobec stricte medycznego sposób ujmowania tego fragmentu rzeczywistości, jakim jest choroba, jej doświadczanie, proces leczenia oraz nowego funkcjonowania w świecie w trakcie choroby i po niej. Przede wszystkim jednak stanowią one miejsce kreowania wirtualnej wspólnoty pacjentów chorych na nowotwory złośliwe – wspólnoty opartej na doświadczeniu granicznym, doświadczeniu groźnej, realnie śmiertelnej choroby.

Zjawisko choroby stanowiło dogodny materiał inwencyjny dla kaznodziejów, którzy kierowali swe teksty do szerokiego grona odbiorców, temat zaś traktowano dwojako: jako podstawę analogii oraz dosłownie. Artykuł zawiera m. in. omówienie kazań alegorycznych, w całości opartych na wspomnianej analogii i przedstawia sposoby wykorzystania tematu choroby i chorowania w funkcji perswazyjnej. Materiał egzemplifikacyjny stanowią zbiory kazań autorstwa Antoniego Węgrzynowicza, Franciszka Rychłowskiego, Waleriana Gutowskiego, Aleksandra Lorencowicza, Jana Krosnowskiego, Benedykta Zawadzkiego i Bazylego Rychlewicza.

Retoryka naprawcza powiązana z retoryką cielesności/choroby już przed dekadą znalazła na Zachodzie zastosowanie w badaniach nad późnoantycznym piśmiennictwem monastycznym. Badania te nie są jednak w Polsce popularne, czego skutkiem jest brak ożywionej dyskusji w środowisku akademickim – chociażby nad terminologią, której brak w rodzimym dyskursie, a także nad specyfiką oraz perspektywami zastosowań retoryki naprawczej jako propozycji metodologicznej. Dlatego niniejszy artykuł będzie próbą zainicjowania dyskusji na gruncie polskim i rekonesansem możliwości, jakie oferuje paradygmat retoryki naprawczej w połączeniu z tradycyjną analizą retoryczną (w odniesieniu do tematyki choroby w literaturze formacyjnej pierwszych wieków po Chrystusie).

Studium podejmuje kwestię pochwały medyka w wieku XVI na przykładzie łacińskiej oratio funebris wygłoszonej przez Jana Sariusza Zamoyskiego na pogrzebie Gabriela Falloppia w 1562 roku. Fallopius był znakomitym anatomem, którego ustalenia do dziś pozostają aktualne, wybitym botanikiem, wyjątkowym chirurgiem i szanowanym wykładowcą Uniwersytetu w Padwie. Oratio funebris zawiera pochwałę opartą na biografii zmarłego i w ten sposób realizuje humanistyczne założenia poddawania wzorców osobowych do naśladowania w dążeniu do cnoty. Artykuł przedstawia analizę wyborów dokonanych przez mówcę w zakresie retorycznej inwencji i amplifikacji pochwały.

W artykule przeprowadzona została analiza części tomu reportażowego Pawła Kapusty „Pandemia” potraktowanej jako exemplum, czyli argument z przykładu. Tom został opublikowany jesienią 2020 roku, a znalazły się w nim między innymi świadectwa doświadczeń i przeżyć czterech pracownic systemu ochrony zdrowia (ratowniczki medycznej, pielęgniarek i diagnostyczki laboratoryjnej) z pierwszego miesiąca pandemii covid-19 w Polsce. Ich opowieści opisują sytuacje i stany odmienne od tych, które były deklarowane przez decydentów w głównonurtowym przekazie medialnym. Subnarracje wplecione w reportaż Kapusty zostały uznane z jednej strony za oddanie głosu „niesłyszalnym” i tym samym wypełnienie etosu reporterskiego, z drugiej – za exemplum zarówno dla tworzenia indywidualnych obrazów rzeczywistości przez potencjalnych czytelników, jak i głos o charakterze kontrargumentu w debacie publicznej.

Celem artykułu jest prześledzenie argumentacji formułowanej w dialogu Jana z Bakova Sedlák povycvičený rozmlouvání s doktorem lékařským o moru maje (1582). W pierwszej części rozważań scharakteryzowano czołowe dzieła literatury staroczeskiej realizujące formę gatunkową dialogu. Następnie poruszono problematykę epidemii morowych w literaturze staroczeskiej. Na tym tle opisano rozmowę poduczonego chłopa z doktorem medycyny, która koncentruje się wokół problematyki zakaźności moru. Pierwszy z rozmówców twierdzi, że choroba nie jest zaraźliwa, a jej źródłem są grzechy, za które Bóg karze ludzi. W swoich wywodach opiera się na Piśmie Świętym. Drugi prezentuje odmienne stanowisko i stara się przekonać swego interlokutora, że mór może być przenoszony przez ludzi. Jego zdaniem przyczyna choroby tkwi w zainfekowanym powietrzu. Utwór to typowy dla piśmiennictwa staroczeskiego spór z układem ról, o charakterze dydaktycznym. Jeden z bohaterów wprowadza twierdzenia, drugi obala je i rozwija poglądy właściwe, tj. zgodne z intencją twórcy. W tym wypadku chłop stanowi maskę autora, jego wypowiedzi są dłuższe i autorytatywne. Z kolei lekarz to partner pouczany, który w finale odkrywa swój błąd i przyznaje rację oponentowi.

The volume consists of two chapters -an introduction and a conclusion -by the editors and seven case studies from different countries:

Celem artykułu jest analiza tekstów zamieszczonych na portalu Twój Styl, oznaczonych tagiem „medycyna”, z perspektywy wykorzystanych w nich chwytów retorycznych. Zebrany materiał został podzielony ze względu na gatunek wypowiedzi (celowy wybór konwencji), następnie poddany analizie z uwagi na zastosowanie językowych i pozajęzykowych środków, które mają na celu oddziaływanie na odbiorców (od przyciągnięcia ich uwagi po nakłonienie do proponowanych postaw). Dzięki tak przeprowadzonemu badaniu możliwe było nakreślenie strategii komunikacyjnych, służących pozyskiwaniu odbiorców przez autorów tekstów. Główną konkluzją wynikającą z przeprowadzonego badania jest fakt intencyjnego, ukierunkowanego chęcią realizacji funkcji nakłaniającej ukształtowania treści dotyczących zdrowia.

Przedmiotem artykułu jest opis wybranych inwektyw służących dyskredytacji przeciwnika (głównie rządu i ministra zdrowia), jakimi na portalu społecznościowym Facebook posługują się osoby sceptyczne wobec szczepień. W omawianym dyskursie obserwujemy zróżnicowane środki językowe służące deprecjacji, wśród nich szczególne miejsce zajmują te, które odwołują się do wątków antysemickich i wojennych. Materiał analityczny stanowi korpus tekstów zawierających komentarze użytkowników Facebooka. Badania koncentrują się na analizie sposobów negatywnego wartościowania (deprecjonowania) przeciwnika i pokazują wykorzystywane w tym celu środki językowe. Wśród nich można wymienić m.in. określenia: jude Niedziel, zbrodniarze, dr Mengele vel Niedzielski, covidowe hitlerki, ludobójstwo.

Materiał artykułu stanowią warstwy językowe emitowanych w telewizji polskiej bajek, programów fabularnych i reportaży. Gatunki są dobrane na zasadzie zróżnicowania pod względem struktury, funkcjonalności i stylu, by łatwo dało się wykazać realizacje strategii estetycznych, które mają cel retoryczny. Estetyzacja oraz anestetyzacja i antyestetyzacja powinny się w tych zróżnicowanych tekstach pojawić i być umotywowane. Autorka prowadzi rozważania z perspektywy mediolingwistyki, używa narzędzi stylistyki i posiłkuje się ustaleniami aksjolingwistyki. Analiza stylistyczna wykazała, że kategorie estetyczne mogą służyć jako narzędzie w badaniu multimodalnego tekstu telewizyjnego, który prymarnie nie jest przeznaczony do analizy przeżyć estetycznych.

Akceptując postulat Jean-Françoisa Lyotarda, mówiący o konieczności świadczenia o poróżnieniach, w artykule poddałem analizie retorycznej wielowymiarowy charakter zatargu o polityki wobec pandemii covid-19. ‘Polityki pandemiczne’ to stosowane przez podmioty polityczne materialno-semiotyczne strategie radzenia sobie z sytuacją kryzysową. Za sprawą akcentowania roli konfliktu oraz rytuałów identyfikacji i wykluczenia w procesach społecznych, teoria retoryczna Kennetha Burke’a stanowi wartościowe poznawczo uzupełnienie wspomnianej Lyotardowskiej koncepcji poróżnienia. Zastosowanie pentady dramatystycznej do analizy retoryki zatargu o reakcje na pandemię covid-19 pozwoliło autorowi udzielić odpowiedzi na następujące pytania badawcze: Jakie elementy tworzą dramat społeczny (sytuację retoryczną)? Czego dotyczy działanie oraz na jakiej scenie się ono rozgrywa? Kim są postaci owego działania, jakie podejmują środki i jaki jest cel ich użycia? I wreszcie, jakie relacje (ratios), konstytuujące poróżnienie – samo będące sytuacją retoryczną – stanowią instancję determinującą motywy działania aktorów społecznych?

Artykuł porusza problematykę retoryczności kolekcji w świetle debiutanckiej powieści angielskiego pisarza i eseisty Johna Fowlesa Kolekcjoner (1963). Na wstępie uzasadniono sposób rozumienia pojęcia retoryczność jako swoistego doświadczenia kulturowego w oparciu o poststrukturalistyczną teorię literatury Adama Regiewicza oraz przy postrzeganiu literatury jako świadectwa swoistego katalogowania, według Umberto Eco. W artykule retoryczność kolekcji w utworze Fowlesa omówiona jest w kontekście nowoczesne­go doświadczenia piękna. Treść została przeanalizowana przez pryzmat wybranych pism Waltera Benjamina, gdzie retoryczność jest traktowana jako kulturowa gra z konwencją.

This essay offers a pluralized conception of local rhetorics. The local has traditionally been conceived as the backdrop or flat surface where rhetoric/discourse is situated, or at best as a contextual dimension of rhetorical situations. The history of usage of this term – evoking a fix and inert connotation that often indicates a bounded locality or site – has contributed to its neglect as a tool for rhetorical theory, while its actual use in rhetorical praxis has proliferated in conjunction to the turn to field and site-based methodologies and practices. By drawing on fieldwork about the rhetoricity of a post-disaster locality to ground my theoretical reflections, here I offer a conceptualization of local rhetorics via multiple ontologies and ecological theories. Finally, throughout the essay, I suggest a rhetorical-topographic approach as a methodological orientation to integrate existing theoretical and methodological pathways for exploring the multiple rhetoricity of the local.

Celem artykułu jest pokazanie, w jaki sposób amplifikacja retoryczna wpływa na dyskurs, nadając terminom naukowym wydźwięk emocjonalny. Przedmiotem studium jest polski dyskurs genderowy w jego wariancie politycznym. Artykuł składa się z pięciu części. Po zdefiniowaniu w części wstępnej pojęć gender i dyskurs, zwrócono uwagę na narzędzia amplifikacji retorycznej. Materiał badawczy – polskojęzyczne teksty internetowe prezentujące różne stanowiska w debacie na temat płci – przeanalizowany został pod kątem typologii używanych mechanizmów amplifikacji.

Artykuł ma na celu przedstawienie takich schematów i działań retorycznych we współczesnej improwizacji teatralnej (tzw. impro), które budują zaangażowanie widowni i wywołują w niej emocje. Badanie skupione było na dwóch obszarach: ujęciu schematów działania improwizatorów i zasad z podręczników impro, na które nałożona została perspektywa retoryczna oraz problematyki identyfikacji z audytorium w teorii Kennetha Burke’a. W celu egzemplifikacji przedstawianych teorii, przytoczony został spektakl improwizowany o charakterze długiej formy fabularnej. Badanie wykazało, że w improwizacji można odnaleźć zabiegi retoryczne stosowane w celu wywołania reakcji emocjonalnych oraz utrzymania uwagi audytorium.

Artykuł przedstawia sposoby konstruowania opowieści o państwie zawarte w magazynach wiadomości telewizji publicznej w czasie pandemii. Sięgnięcie po koncepcję R. Waksmunda o kradzieży baśni pozwala na ujawnienie związków między oboma porządkami wypowiedzi na wielu poziomach: konstrukcji świata przedstawionego, kreacji bohaterów, motywów, ujęć narracyjnych, rozwiązań fabularnych. Odniesienie się do baśni eksponuje także funkcjonalność repetycji – mechanizmu immanentnie wpisanego w ten gatunek, ujawniającego się na wielu poziomach retorycznej organizacji tekstu (na poziomie inwencji, dyspozycji czy elokucji).

W artykule przedstawiono konceptualizację zjawiska tzw. symetryzmu, prezentowaną w mediach przez jego reprezentantów i krytyków (symetrystów i alarmistów). Jak wykazała analiza zawartości oraz charakterystyka retoryczna tekstów z lat 2016–2019, konflikt wynikał z niemożności sprecyzowania, czym jest symetryzm, fałszywego interpretowania intencji uczestników dyskusji oraz sporu na tle politycznym w środowisku dziennikarskim. Różne sposoby konceptualizowania symetryzmu, wygaśnięcie dyskusji oraz późniejsza obecność w dyskursie medialnym leksyki związanej z omawianym zjawiskiem wskazują, że trwa proces krystalizowania się toposu symetryzmu. Może się on utrwalić jako uniwersalne przekonanie o niejednoznaczności wszelkich życiowych zdarzeń. Nie można jednak wykluczyć, że w kontekście konfliktów światopoglądowych pozostanie jedynie negatywnie wartościującą etykietą.